Kunt u praktijkervaring overdragen met een halfjaar meelopen?

De opvolger zit er al een halfjaar naast. Hij kijkt mee en hij doet het werk steeds vaker zelf.

Het gaat goed. Hij kent de klanten, hij weet waar de dossiers staan en hij draait inmiddels zijn eigen klussen.

Toch laat u hem nog niet helemaal los. Dat gevoel klopt, en het is preciezer te benoemen dan het lijkt.

De vraag hoe lang een overdracht duurt, is daarmee de verkeerde vraag. Niet omdat tijd niet meetelt, maar omdat dezelfde maanden per persoon een heel andere uitkomst geven.

Wat pikt iemand op door mee te lopen?

Meelopen laat vooral zien hoe het werk normaal verloopt. Welke stappen erbij horen, wie er gebeld wordt en waar de controles zitten.

Dat deel leert iemand in een paar maanden. Het komt elke week voorbij, dus hij ziet het vaak genoeg om het over te nemen.

Wat niet elke week voorbijkomt, is de uitzondering. De opdrachtgever die halverwege iets anders wil. De levering die afwijkt en waar de planning op moet worden omgegooid.

Juist die momenten bepalen of iemand het vak beheerst of alleen het werk doet. En ze laten zich niet inplannen.

Zo’n moment komt misschien een paar keer per jaar voorbij. In een halfjaar meelopen maakt uw opvolger er dus een stuk of twee mee, en mogelijk stond u er bij allebei naast.

Dat hij het werk steeds vaker zelf doet, zegt daarom minder dan het lijkt. Het werk doen en het werk dragen zijn twee verschillende dingen. Dat verschil wordt pas zichtbaar als er iets niet klopt.

Waar zit het verschil precies?

Voor mijn onderzoek sprak ik eenendertig ervaren professionals. Twee van hen, uit heel verschillende hoeken, gebruikten onafhankelijk van elkaar hetzelfde woord.

“Het verschil zit vaak niet in meer technische kennis, maar in het opgebouwde referentiekader: hoe wordt dit gemaakt, is het bereikbaar, in welke volgorde, wat bij afwijkingen, hoe wordt het geborgd.”

Directeur, bouwmanagement en advies

Een referentiekader is geen verzameling feiten die u kunt doorgeven. Het is opgebouwd uit situaties die iemand zelf heeft meegemaakt en zelf heeft moeten beoordelen.

Een ander zei het korter.

“Ervaring kun je niet kopen, dat volgt uit vlieguren maken.”

Eigenaar, techniek

Daarmee is ook gezegd waarom tijd alleen niet genoeg is. Een halfjaar meelopen bij werk dat soepel verloopt levert weinig vlieguren op, want er valt niets te beoordelen.

Het is ook de reden dat een cursus hier weinig aan verandert. Een cursus geeft de regel, en een referentiekader bestaat juist uit de keren dat de regel niet toereikend was.

Twee opvolgers kunnen dus even lang hebben meegelopen en toch ver uit elkaar liggen. Dat hangt af van wat er in die maanden toevallig is misgegaan.

Het verklaart ook waarom iemand die alles goed heeft gezien toch kan twijfelen. Hij kent de stappen, maar hij heeft te weinig situaties meegemaakt waarin die stappen niet pasten.

Waaraan ziet u dat de overdracht af is?

Er is één bruikbare toets, en die gaat niet over maanden. Kijk waar de bevestiging vandaan komt.

Zolang uw opvolger bij een afwijkende situatie nog even bij u langsloopt, is de rol niet overgenomen. Daar is niets mis mee, want zo leert hij het vak. Maar de afweging ligt dan nog bij u.

De overdracht is af op de dag dat hij zo’n situatie zelf beoordeelt, de keuze maakt en u het achteraf hoort.

Dat moment komt niet vanzelf na een afgesproken aantal maanden. U kunt het wel dichterbij halen.

Wacht niet tot de uitzondering zich aandient, maar haal hem naar voren. Leg uw opvolger drie klussen van vorig jaar voor waarin iets afweek van het plan.

Vraag per klus wat hij zou doen en waarom. Vertel daarna wat u destijds hebt gedaan en waarom dat toen de verstandigste keuze was.

Dat kost een paar uur en het levert vlieguren op die hij anders pas over jaren maakt. U kunt het zo vaak herhalen als u wilt, want oude klussen zijn er genoeg.

Let daarbij niet alleen op wat hij beslist, maar ook op hoe snel. Wie er een dag over doet en dan hetzelfde kiest als u, is er nog niet. In de uitvoering is die dag vaak het probleem.

Spreek daarnaast af vanaf wanneer hij niet meer bij u langskomt. Zonder die afspraak blijft hij vragen en blijft u antwoorden, en dan duurt de overdracht precies zo lang als u aanwezig bent.

Te lang wachten heeft namelijk ook een prijs. Een opvolger die nooit zelf mag beslissen, blijft het vragen of hij zoekt een plek waar hij het wel mag.

Wijst de toets uit dat de bevestiging nog steeds bij u vandaan komt, dan is dat geen slecht nieuws. Het betekent dat de overdracht nog loopt en dat u nu weet waarop hij vastzit.


Waar liggen de continuïteitsrisico’s binnen uw bedrijf?

Wilt u weten welke rol bij u vandaag niemand zelfstandig kan overnemen?

Doe de gratis Check Continuïteitsrisico’s voor het Bedrijfsleven.

Start de gratis Check Continuïteitsrisico’s